अहिल्यानगर जिल्ह्यातील १४ तालुक्यांत दुष्काळाची प्रथम कळ, श्रीरामपूर चाही समावेश..
बातमी सम्राट | संदीप जाधव | टाकळी भान | दि.२७/०९/२६/
शासनाचा मोठा निर्णय; जमीन महसुलात सूट, पीक कर्जाचे पुनर्गठन, शेती कर्जवसुलीस स्थगिती आणि कृषी पंपांच्या वीजबिलात सवलतीसह १२ उपाययोजना लागू .
खरीप हंगाम २०२६ मधील पावसाची तूट आणि अन्य घटकांमुळे राज्यातील २६५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळाची प्रथम कळ अर्थात Trigger-1 लागू करण्यात आली आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या मदत व पुनर्वसन विभागाने २५ सप्टेंबर २०२६ रोजी याबाबत शासन निर्णय जारी केला आहे. या निर्णयात अहिल्यानगर जिल्ह्यातील तब्बल १४ तालुक्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामध्ये नगर, पारनेर, श्रीगोंदा, कर्जत, जामखेड, नेवासा, पाथर्डी, राहुरी, संगमनेर, अकोले, कोपरगाव, श्रीरामपूर आणि राहाता या तालुक्यांचा समावेश आहे.
यामुळे अहिल्यानगर जिल्ह्यातील मोठ्या भागातील शेतकरी, शेतमजूर आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला शासनाच्या दुष्काळी उपाययोजनांचा आधार मिळणार आहे. विशेषतः श्रीरामपूर तालुक्यातील शेतकऱ्यांसाठी हा निर्णय महत्त्वाचा ठरणार असून, खरीप पिकांवरील पावसाच्या तुटीचा परिणाम झालेल्या भागात पंचनामे व पीकस्थितीचे सर्वेक्षण करण्याची प्रक्रिया सुरू करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
श्रीरामपूर तालुक्याचा दुष्काळग्रस्त तालुक्यांच्या यादीत समावेश
अहिल्यानगर जिल्ह्यातील १४ तालुक्यांमध्ये श्रीरामपूर तालुक्याचा स्पष्टपणे समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे श्रीरामपूर तालुक्यातील दुष्काळी परिस्थितीशी संबंधित भागात शासनाने जाहीर केलेल्या विविध सवलती व उपाययोजना लागू होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
शासन निर्णयानुसार Trigger-1 लागू झालेल्या तालुक्यांमध्ये जिल्हाधिकाऱ्यांनी तात्काळ पंचनाम्याची कार्यवाही सुरू करावी, तसेच सर्वेक्षण केलेल्या क्षेत्रातील पिकांची स्थिती दर्शविणारी छायाचित्रे आणि GPS कोऑर्डिनेट संकलित करून पीक परिस्थितीचा अहवाल कृषी आयुक्तांमार्फत शासनाला सादर करावा, असे निर्देश आहेत.
त्यामुळे श्रीरामपूर तालुक्यातील खरीप पिकांचे प्रत्यक्ष नुकसान, पावसाची स्थिती आणि शेतीवरील परिणाम याचे सर्वेक्षण महत्त्वाचे ठरणार आहे.
अहिल्यानगर जिल्ह्यातील १४ तालुके कोणते?
शासनाच्या परिशिष्ट-१ मध्ये अहिल्यानगर जिल्ह्यातील खालील १४ तालुक्यांना Trigger-1 लागू झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे—
– नगर
– पारनेर
– श्रीगोंदा
– कर्जत
– जामखेड
– नेवासा
– पाथर्डी
– राहुरी
– संगमनेर
– अकोले
– कोपरगाव
– श्रीरामपूर
– राहाता
– शेवगाव
टीप : शासन निर्णयाच्या उपलब्ध परिशिष्टातील मजकुरानुसार अहिल्यानगरसाठी १४ तालुके नमूद आहेत.
शेतकऱ्यांना कोणत्या सवलती मिळणार?
दुष्काळग्रस्त Trigger-1 लागू झालेल्या २६५ तालुक्यांसाठी शासनाने विशेष बाब म्हणून विविध उपाययोजना व सवलती लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
यामध्ये..
1. जमीन महसुलात सूट
2. पीक कर्जाचे पुनर्गठन
3. शेतीशी निगडित कर्जाच्या वसुलीस स्थगिती
4. कृषी पंपाच्या चालू वीजबिलात सूट
5. शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा शुल्कात माफी
6. रोहयोच्या कामांच्या निकषांमध्ये शिथिलता आणून अधिकाधिक कामे सुरू करणे
7. आवश्यक ठिकाणी टँकरद्वारे पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा
8. टंचाई जाहीर केलेल्या गावांमध्ये शेतकऱ्यांच्या कृषी पंपांची वीज जोडणी खंडित न करणे
9. शेतीवर अवलंबून असलेल्या शेतकरी व मजुरांना अन्नधान्याची टंचाई भासू नये यासाठी व्यवस्था
10. जनावरांसाठी आवश्यक चारा उपलब्ध करून देणे
11. जलसंधारणाची कामे सुरू करणे
12. पिण्याचे पाणी व जनावरांच्या पाण्याचे नियोजन करणे
अशा एकूण १२ उपाययोजना शासन निर्णयात नमूद करण्यात आल्या आहेत.
कृषी पंपांच्या वीजबिलाबाबतही दिलासा
दुष्काळी परिस्थितीचा सामना करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी कृषी पंपाच्या वीजबिलाबाबतही शासनाने सवलत जाहीर केली आहे. शासन निर्णयात ७.५ हॉर्सपॉवरपर्यंत क्षमतेच्या कृषी पंपांचे वीजबिल यापूर्वीच माफ करण्यात आले असल्याचे नमूद असून, त्यावरील क्षमतेच्या कृषी पंपांना सदर सवलत लागू असेल, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
श्रीरामपूर, राहुरी, नेवासा, कोपरगाव आणि राहाता या भागांमध्ये शेती हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा आधार असल्याने वीज, पाणी आणि कर्जाशी संबंधित सवलतींकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.
पीक नुकसानीची मदत स्वतंत्र निर्णयाने
Trigger-1 लागू झाल्याने सवलती व उपाययोजना लागू झाल्या असल्या तरी शेतपिकांच्या नुकसानीबाबतची आर्थिक मदत अद्याप या शासन निर्णयातून निश्चित करण्यात आलेली नाही.
शासन निर्णयात स्पष्ट करण्यात आले आहे की, दुष्काळग्रस्त २६५ तालुक्यांमधील शेतकऱ्यांना शेतपिकांच्या नुकसानीबाबतची मदत विहित कार्यपद्धतीची पूर्तता करून स्वतंत्र शासन निर्णयाद्वारे जाहीर केली जाईल.
त्यामुळे श्रीरामपूर तालुक्यासह अहिल्यानगर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांचे लक्ष आता पंचनामे, पीक नुकसानीचे सर्वेक्षण आणि त्यानंतर जाहीर होणाऱ्या स्वतंत्र आर्थिक मदतीकडे लागले आहे.
२६५ तालुक्यांमध्ये Trigger-1
कृषी आयुक्तांच्या २४ सप्टेंबर २०२६ रोजीच्या अहवालाच्या आधारे खरीप २०२६ हंगामात राज्यातील २६५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळी परिस्थिती असल्याचे शासनाच्या निदर्शनास आले. त्यानुसार या तालुक्यांमध्ये Trigger-1 लागू करण्यात आला आहे.
या निर्णयामुळे अहिल्यानगर जिल्ह्यातील १४ तालुक्यांचा समावेश दुष्काळी उपाययोजनांच्या कक्षेत झाला असून, श्रीरामपूर तालुक्यातील शेतकऱ्यांसाठी पुढील काळात पंचनामे, पीकस्थितीचे सर्वेक्षण, पाणीपुरवठा, चारा आणि कर्जविषयक सवलतींची अंमलबजावणी महत्त्वाची ठरणार आहे.
