शहा येथे २५ वर्षे जुन्या सार्वजनिक मुतारीविरोधात ‘ढोल बजाव’ आंदोलन
शहा / सिन्नर (विशेष प्रतिनिधी) : सिन्नर तालुक्यातील शहा ग्रामपंचायत हद्दीत सामाजिक कार्यकर्ते मंगेश बाळासाहेब सरवार यांच्या घराशेजारी असलेल्या सुमारे २५ वर्षे जुन्या सार्वजनिक मुतारीच्या दुर्गंधी व आरोग्यविषयक समस्येविरोधात बुधवार, दि. १२ ऑगस्ट २०२६ रोजी ‘ढोल बजाव’ आंदोलन करण्यात आले. आंदोलनादरम्यान ग्रामपंचायत प्रतिनिधी व नागरिकांची मोठी गर्दी झाल्याने काही काळ तणावपूर्ण परिस्थिती निर्माण झाली. परिस्थिती चिघळू नये म्हणून आंदोलन तात्पुरते स्थगित करण्यात आले.
पोलीस बंदोबस्ताच्या व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्ह
आंदोलनासाठी पोलीस बंदोबस्ताची मागणी करून प्रशासनाकडे लेखी निवेदन देण्यात आले होते, असा दावा आंदोलकांनी केला. मात्र आंदोलनाच्या मुख्य ठिकाणी अपेक्षित पोलीस उपस्थिती दिसून न आल्याने आंदोलकांनी कायदा व सुव्यवस्थेच्या दृष्टीने प्रश्न उपस्थित केले. नागरिक व ग्रामपंचायत प्रतिनिधी मोठ्या संख्येने उपस्थित झाल्यानंतर परिस्थिती अधिक संवेदनशील होऊ नये, यासाठी आंदोलनाचे नेतृत्व करणारे मंगेश सरवार यांनी सामंजस्याची भूमिका घेत आंदोलन स्थगित केले.
आरोग्य विभागाच्या पत्राने प्रश्नाला गंभीर वळण
प्राथमिक आरोग्य केंद्र, सोमठाणे येथील वैद्यकीय अधिकारी (गट-अ) यांनी जा.क्र. १५८/२०२६, दि. ३ ऑगस्ट २०२६ रोजी ग्रामविकास अधिकारी, ग्रामपंचायत शहा यांना पत्र दिल्याचे आंदोलकांनी सांगितले.
या पत्रात संबंधित सार्वजनिक मुतारी सरवार यांच्या घरापासून सुमारे ८ ते ९ मीटर अंतरावर असल्याचे नमूद करण्यात आल्याचा दावा आहे. मुतारीच्या अस्वच्छतेमुळे दुर्गंधी निर्माण होण्याबरोबरच डासजन्य व संसर्गजन्य आजारांचा धोका संभवतो, अशी आरोग्यविषयक चिंता पत्रातून व्यक्त करण्यात आल्याचे सांगण्यात आले.
मुतारीची नियमित स्वच्छता करावी अथवा आवश्यक असल्यास ती लोकवस्तीपासून योग्य अंतरावर स्थलांतरित करावी, अशा सूचना आरोग्य विभागाने केल्याचे आंदोलकांचे म्हणणे आहे. त्यामुळे या पत्रानंतर ग्रामपंचायतीने प्रत्यक्षात कोणती कार्यवाही केली, असा सवाल नागरिकांकडून उपस्थित केला जात आहे.
सिटी सर्व्हे मोजणीच्या अटीवरून वाद
दि. १२ ऑगस्ट रोजी ग्रामपंचायत शहा यांच्या वतीने देण्यात आलेल्या पत्रात घर व मुतारीमधील अंतराची सिटी सर्व्हे मोजणी करण्याची अट नमूद असल्याचे आंदोलकांनी सांगितले. मोजणीत अंतर ८ ते १० मीटरपेक्षा कमी आढळल्यास मुतारीबाबत पुढील कार्यवाही केली जाईल, असे पत्रात नमूद असल्याचा दावा करण्यात आला आहे.
मात्र, आरोग्य विभागाच्या यापूर्वीच्या पत्रातच ८ ते ९ मीटर अंतराचा उल्लेख असल्याने पुन्हा मोजणीची अट का घालण्यात आली, असा प्रश्न मंगेश सरवार यांनी उपस्थित केला आहे. अंतिम अंतर अधिकृत सिटी सर्व्हे अथवा सक्षम प्राधिकरणाच्या मोजणीद्वारे निश्चित करावे, अशी मागणीही करण्यात आली आहे.
संयुक्त पाहणी करून कार्यवाहीची मागणी
सार्वजनिक स्वच्छता व आरोग्याच्या दृष्टीने ग्रामपंचायतीने आवश्यक ती कार्यवाही करणे अपेक्षित असल्याचे आंदोलकांचे म्हणणे आहे. संबंधित मुतारीची नियमित स्वच्छता होते का, तिची देखभाल कोणत्या पद्धतीने केली जाते, तसेच तिचे स्थलांतर आवश्यक आहे का, याबाबत ग्रामपंचायत व संबंधित प्रशासनाने स्पष्ट भूमिका जाहीर करावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे.
या प्रकरणात कोणत्याही अधिकारी किंवा कर्मचाऱ्याने जाणीवपूर्वक कर्तव्यात कसूर केली आहे, असा निष्कर्ष अधिकृत चौकशीपूर्वी काढता येणार नसल्याने आंदोलकांकडून कार्यवाही न झाल्याबाबत प्रश्न उपस्थित करण्यात येत आहेत.
विविध मान्यवरांचा आंदोलनाला पाठिंबा
आंदोलनाला राज्य मराठी पत्रकार परिषद, महाराष्ट्र प्रदेश, कोपरगाव तालुका उपाध्यक्ष प्रकाश गोविंद शिंदे, सामाजिक कार्यकर्ते नवनाथ पांडुरंग वाघ, अब्दुल मौलाना तसेच मतीन बाबुलाल शेख यांनी प्रत्यक्ष उपस्थित राहून पाठिंबा दर्शविला.
प्रश्न न सुटल्यास आमरण अन्नत्याग उपोषणाचा इशारा
सामाजिक कार्यकर्ते मंगेश बाळासाहेब सरवार यांनी सार्वजनिक मुतारीमुळे निर्माण झालेला दुर्गंधी व आरोग्यविषयक प्रश्न तातडीने सोडविण्याची मागणी केली आहे. प्रश्नाचा तातडीने निपटारा न झाल्यास तालुका आरोग्य अधिकारी, पंचायत समिती सिन्नर यांच्या कार्यालयासमोर आमरण अन्नत्याग उपोषण करण्याचा इशारा त्यांनी दिला आहे.
ग्रामपंचायत, आरोग्य विभाग व संबंधित प्रशासनाने संयुक्त पाहणी करून वस्तुस्थितीची अधिकृत नोंद करावी, आवश्यक असल्यास अधिकृत मोजणी करून घ्यावी आणि नागरिकांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने योग्य तो निर्णय तातडीने घ्यावा, अशी मागणी होत आहे.
